Od stycznia do końca maja 2026 r. Polacy zwrócili w systemie kaucyjnym blisko 1,6 miliarda butelek i puszek. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało te dane 2 lipca 2026 r., podsumowując pierwsze pół roku pełnego działania systemu, który wystartował w październiku 2025 r.

Jak szybko rosła liczba zwrotów?

Miesiąc po miesiącu tempo było wyraźnie rosnące. W styczniu zebrano 28 mln opakowań, w lutym 300 mln, w marcu ponad 520 mln, w kwietniu przekroczono miliard, a do końca maja — 1,6 mld. Oznacza to, że same maj i kwiecień odpowiadały za około 1,08 mld z tych 1,6 mld zwrotów, czyli za dwie trzecie całego dorobku systemu w niecałe dwa miesiące. To nie jest równomierny przyrost, tylko wyraźny próg: nawyk zaczął działać dopiero na wiosnę.

Gdzie te opakowania są oddawane?

Pod koniec maja w Polsce działało 62 tys. punktów zwrotu, w tym 13 tys. automatów (butelkomatów). Dodatkowo 32 tys. punktów funkcjonowało w sklepach o powierzchni poniżej 200 m², dla których udział w systemie jest dobrowolny. Sieć rosła równolegle ze zwrotami — im więcej miejsc przyjmujących opakowania, tym mniejsza bariera dla oddającego.

Warto policzyć te dwie liczby razem: z 62 tys. punktów zwrotu aż 32 tys. to sklepy o powierzchni poniżej 200 m², dla których udział w systemie jest dobrowolny. Ponad połowa sieci zbiórki powstała więc bez obowiązku ustawowego, z decyzji pojedynczych sklepikarzy. To najmniej widoczna, a prawdopodobnie najważniejsza informacja w całym podsumowaniu: system działa nie dlatego, że ktoś musiał, tylko dlatego, że opłacało się przyłączyć.

Co się dzieje z butelką po zwrocie?

Opakowania trafiają do recyklingu materiałowego: butelki PET są mielone i przetwarzane na surowiec wtórny, puszki aluminiowe — przetapiane. Kaucja jest zwracana w całości niezależnie od tego, czy opakowanie kupiono z paragonem, ponieważ opłata jest doliczana do ceny produktu, a nie do transakcji. Właśnie ta konstrukcja odpowiada za skalę zwrotów: butelka z kaucją przestaje być odpadem, a staje się nośnikiem pieniędzy.

Sieć i strumień opakowań rosły równolegle, ale nierównomiernie. Na 62 tys. punktów przypada średnio około 26 tys. zwróconych opakowań w ciągu pięciu miesięcy — czyli około 170 dziennie na punkt. Ta średnia niewiele jednak mówi o doświadczeniu klienta, bo ruch koncentruje się w 13 tys. automatów, a nie rozkłada równo na wszystkie punkty przyjmujące ręcznie.

Czego te liczby nie pokazują?

Skala zwrotów nie mówi nic o tym, jaki procent wprowadzonych na rynek opakowań faktycznie wraca — a to jest miara, którą narzuca prawo unijne. Nie mówi też o jakości: opakowania zgniecione, zabrudzone lub bez czytelnej etykiety bywają odrzucane przez automaty. Użytkownicy zgłaszają kolejki do butelkomatów i awarie urządzeń, zwłaszcza w mniejszych sklepach, gdzie jeden automat obsługuje cały ruch. Resort nie podał w tym komunikacie danych za czerwiec ani pełnego bilansu półrocza.

Kiedy poznamy poziom zbiórki?

Właściwym miernikiem będzie roczny raport pokazujący stosunek opakowań zwróconych do wprowadzonych na rynek. Dopiero on odpowie na pytanie, czy Polska zbliża się do unijnego celu, czy tylko zbiera imponująco brzmiące liczby bezwzględne.

Źródła

Ten artykuł opiera się na dwóch niezależnych od siebie źródłach:

1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska: 1,6 mld opakowań wróciło do obiegu — pół roku systemu kaucyjnego (2 lipca 2026) (źródło pierwotne)
2. Wiadomości Handlowe: System kaucyjny w Polsce — pół miliarda zwróconych opakowań w kwartał (źródło niezależne)