Od stycznia 2024 r. do sierpnia 2026 r. w Polsce powołano 200 nowych rezerwatów przyrody, a ponad 100 istniejących powiększono — podały 26 sierpnia 2026 r. regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Sieć rezerwatów liczy dziś 1 718 obiektów, o 200 więcej niż na początku 2024 r.

Nowe rezerwaty nie rozłożyły się równomiernie po kraju. Najwięcej — 23 — powstało w województwie pomorskim. Największą łączną powierzchnię, ponad 4 000 hektarów, objęły nowe rezerwaty w świętokrzyskiem. Pod względem przedmiotu ochrony 48,5 proc. nowych obiektów to ekosystemy leśne i borowe, a 13 proc. — torfowiska.

Który rezerwat był dwusetny?

Dwusetnym rezerwatem powołanym od 2024 r. została „Dolina Rzeki Małej” na Mazowszu, w gminach Piaseczno i Góra Kalwaria. Obejmuje 133,49 hektara, a jej otulina kolejne 285,89 hektara. Rezerwat chroni torfowiska, olsy i łęgi w dolinie niewielkiej rzeki — ekosystemy, które zatrzymują wodę w krajobrazie i spowalniają jej odpływ. Otulina jest tu ponad dwukrotnie większa od samego rezerwatu, co w praktyce oznacza, że ochroną objęto nie tylko mokradło, ale i teren, z którego spływa do niego woda.

Jak zmieniła się sieć w jednym województwie?

Najdokładniejsze dane podano dla lubuskiego. W ciągu tych trzech lat powstało tam 16 rezerwatów o łącznej powierzchni 1 280,43 hektara, a pięć istniejących powiększono o 169,77 hektara. Na początku 2024 r. województwo miało 69 rezerwatów na około 4 347 hektarach; dziś ma 85 rezerwatów na 5 628,13 hektara. To wzrost o 23 proc. w liczbie obiektów i o 29 proc. w chronionej powierzchni.

Jak szybko rośnie sieć rezerwatów?

Od 1 stycznia 2024 r. do 26 sierpnia 2026 r. minęło 969 dni, więc na jeden nowy rezerwat przypadało średnio 4,8 dnia. Cała sieć urosła w tym czasie z 1 518 do 1 718 obiektów, czyli o 13,2 proc. Dla porównania w poprzedniej kadencji parlamentu powstawał jeden rezerwat na 82 dni — 36 obiektów przez osiem lat. Skala potrzeb jest jednak inna niż tempo: przyrodnicy wskazują ponad tysiąc miejsc, które czekają na ochronę, a przy obecnym tempie objęcie ich wszystkich rezerwatami zajęłoby ponad 13 lat.

Czego ta liczba nie rozwiązuje?

Rezerwaty zajmują wciąż około 0,7 proc. powierzchni Polski, a powołanie rezerwatu oznacza w praktyce granice i tablice: obiekt nie dostaje własnej administracji ani stałego budżetu na ochronę czynną. Osobny problem dotyczy drugiej sieci obszarów chronionych. Kontrola Najwyższej Izby Kontroli opublikowana 22 maja 2026 r., obejmująca lata 2019–2024, wykazała, że na 20 czerwca 2024 r. dla 241 obszarów Natura 2000 — 25,5 proc. całej sieci — nie wyznaczono celów ani działań ochronnych. 846 z 868 obszarów siedliskowych wyznaczono po terminie, z opóźnieniem od siedmiu miesięcy do prawie dziesięciu lat, a trzy obszary czekały ponad 15 lat. Ponad 11,6 mln zł wydano na dokumenty planistyczne, których nigdy nie ukończono. Nowy rezerwat i brakujący plan ochrony to dwie różne rzeczy: pierwszy wyznacza granicę, drugi mówi, co wolno robić w środku.

Co z parkami narodowymi?

Poza rezerwatami stoi sprawa parków narodowych, których Polska ma 23, na łącznie około 317 tys. hektarów. Projekt Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry został zablokowany. Różnica jest proceduralna: rezerwat powołuje zarządzeniem regionalny dyrektor ochrony środowiska, a park narodowy wymaga ustawy, zgody samorządów i podpisu prezydenta. To tłumaczy, dlaczego w niespełna trzy lata przybyło 200 rezerwatów, a liczba parków narodowych pozostała bez zmian.

Źródła

Ten artykuł opiera się na trzech niezależnych od siebie źródłach:

1. Od 2024 roku w Polsce powstało 200 nowych rezerwatów przyrody — Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim (26 sierpnia 2026) (źródło pierwotne)
2. Rezerwat co pięć dni. Rząd Tuska chwali się, że powołał ich już 200. To dużo czy mało? — Polityka (27 sierpnia 2026) (źródło niezależne)
3. Lata zaniedbań w wyznaczaniu obszarów Natura 2000 — Najwyższa Izba Kontroli (22 maja 2026) (źródło pierwotne)