Między Rybnikiem a Czerwionką-Leszczynami w województwie śląskim powstał rezerwat przyrody „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego”, który obejmie ochroną 183,65 ha lasów Nadleśnictwa Rybnik. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach wchodzi w życie 6 października 2026 r., a wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 172,01 ha. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Katowicach poinformowała o tym 24 września 2026 r.

Co chroni rezerwat „Głębokie Doły”?

Rezerwat „Głębokie Doły” chroni leśny ekosystem z przewagą buczyn wraz ze źródliskami, dolinami potoków i wąwozami, od których pochodzi nazwa miejsca. RDOŚ w Katowicach wymienia wśród stwierdzonych tu gatunków chronionych chrząszcze zgniotka cynobrowego i szklarnika leśnego, żabę zwinkę, siniaka, rzadkie gatunki dzięciołów, muchołówkę białoszyją, gąsiorka, orzesznicę oraz osiem gatunków nietoperzy. Dyrekcja podkreśla też rolę martwego drewna, które jest siedliskiem grzybów i owadów — to właśnie od niego zależą takie gatunki jak zgniotek cynobrowy. Rezerwat leży w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, a ochrona ma według RDOŚ znaczenie naukowe, dydaktyczne i krajobrazowe.

Dlaczego utworzenie rezerwatu trwało 33 lata?

Starania o ochronę „Głębokich Dołów” zaczęły się w 1993 r., kiedy prof. Florian Celiński i Andrzej Czylok opracowali ocenę walorów przyrodniczo-krajobrazowych tego terenu — od tamtej inwentaryzacji do zarządzenia minęły 33 lata. Już w maju 2002 r. miesięcznik „Dzikie Życie” opisywał „projektowany rezerwat” i wyliczał 331 gatunków roślin naczyniowych, 65 gatunków kręgowców oraz pozostałości 150-letniej buczyny, jednego z najstarszych fragmentów lasu w okolicy. Formalne wnioski o utworzenie rezerwatu złożyły dopiero w 2024 r. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego i Klub Przyrodników. Portal Rybnik.com.pl przypomina, że wieloletnim orędownikiem ochrony był Tadeusz Krotoski, a nazwisko prof. Celińskiego w nazwie rezerwatu zarekomendowała Regionalna Rada Ochrony Przyrody.

O ile rezerwat jest większy niż projekt sprzed 24 lat?

Rezerwat jest mniej więcej 1,8 raza większy od obszaru opisywanego w 2002 r. Artykuł w „Dzikim Życiu” mówił o terenie zajmującym „nieco ponad 100 ha powierzchni leśnej”, a zarządzenie z 2026 r. obejmuje 183,65 ha. Do tego dochodzi otulina o powierzchni 172,01 ha — niemal tak duża jak sam rezerwat, bo stanowi 93,7 procent jego powierzchni. Łącznie z otuliną nowe rozstrzygnięcie dotyczy więc 355,66 ha lasów. Otulina nie jest rezerwatem i obowiązują w niej łagodniejsze zasady, ale jej zadaniem jest osłonięcie chronionego obszaru przed oddziaływaniami z zewnątrz.

Czy do rezerwatu „Głębokie Doły” będzie można wchodzić?

Tak — rezerwat pozostanie dostępny dla pieszych i rowerzystów, będzie można spacerować w nim z psami, a w wyznaczonych miejscach zbierać grzyby. To wynik konsultacji społecznych, które RDOŚ w Katowicach prowadziła od 17 marca do 8 kwietnia 2026 r., oraz marcowych spotkań z mieszkańcami Rybnika i Czerwionki-Leszczyn, o których pisze Rybnik.com.pl. Zastępca regionalnego dyrektora ochrony środowiska Przemysław Skrzypiec zaznaczał, że ochrona przyrody ma iść w parze z potrzebami osób, które od lat korzystają z tego lasu.

Czego samo utworzenie rezerwatu nie rozwiązuje?

Zarządzenie wyznacza granice, ale komunikat RDOŚ w Katowicach nie podaje, kiedy dla „Głębokich Dołów” zostaną ustanowione zadania ochronne ani plan ochrony — a to one określą, jak w praktyce będzie prowadzona gospodarka w tych 183,65 ha lasu. Otwartą kwestią pozostaje też ruch turystyczny. W 2002 r. „Dzikie Życie” wskazywało niekontrolowaną penetrację terenu jako jedno z głównych zagrożeń i odnotowywało, że w latach 90. gniazdował tu bocian czarny; dziś rezerwat zostaje udostępniony pieszym, rowerzystom i spacerującym z psami. Czy ten kompromis sprawdzi się w lesie leżącym między dwoma miastami, pokaże dopiero kilka najbliższych sezonów.

Źródła

Ten artykuł opiera się na trzech niezależnych od siebie źródłach:

1. „Głębokie Doły” pod ochroną. Powstał nowy rezerwat przyrody w województwie śląskim — Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach (24 września 2026) (źródło pierwotne)
2. „Głębokie Doły” pod ochroną. Powstał nowy rezerwat przyrody pomiędzy Rybnikiem a Czerwionką-Leszczynami (Bartłomiej Furmanowicz, Rybnik.com.pl, 25 września 2026) (źródło niezależne)
3. Projektowany rezerwat „Głębokie Doły” (Krzysztof Henel, Dzikie Życie, maj 2002) (źródło niezależne)