Od 1 października 2026 r. refundacją w Polsce objęte są 24 nowe terapie — 13 onkologicznych i 11 nieonkologicznych — a osiem z nich dotyczy chorób rzadkich. Obwieszczenie w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych minister zdrowia podpisał 16 września 2026 r.; wykaz wchodzi w życie pierwszego dnia października. Resort podał przy tym, że negocjacje z jedenastoma firmami farmaceutycznymi dały około 400 mln zł oszczędności i że te pieniądze zostały przeznaczone na nowe terapie.

Co dokładnie zmienia się od 1 października?

Nowe wskazania obejmują zarówno onkologię, jak i choroby przewlekłe. Ministerstwo Zdrowia wymienia po stronie onkologicznej leczenie raka dróg żółciowych, raka jelita grubego, raka żołądka i przełyku oraz chorób hematoonkologicznych, a po stronie nieonkologicznej — mukowiscydozę, amyloidozę serca, pierwotne zapalenie dróg żółciowych, dystrofię mięśniową Duchenne’a i nadciśnienie płucne u dzieci. Po raz pierwszy refundacją objęte zostało leczenie endometriozy. W programie leczenia raka płuca pojawiły się „wakacje terapeutyczne”: chory, który po dwóch latach immunoterapii pozostaje w remisji, może przerwać leczenie i wrócić do niego, jeśli choroba zacznie postępować. Na wykazie znalazły się też pierwsze odpowiedniki generyczne, które obniżają ceny w grupach objętych refundacją już wcześniej.

Które choroby rzadkie trafiły na wykaz po raz pierwszy?

Spośród ośmiu terapii na choroby rzadkie dwie zwracają szczególną uwagę. Pierwsza dotyczy zespołu von Hippla-Lindaua — uwarunkowanej genetycznie choroby, w której w wielu narządach powstają guzy. Ministerstwo Zdrowia podaje, że jest to pierwsza refundowana w Polsce terapia celowana w tym wskazaniu, i szacuje liczbę chorych w kraju na około tysiąc osób, zaznaczając zarazem, że szacunek nie ma potwierdzenia w rejestrze. Druga dotyczy dystrofii mięśniowej Duchenne’a: refundacją objęto wamorolon, sprzedawany pod nazwą Agamree, który według resortu jest pierwszym refundowanym w Polsce lekiem w tym wskazaniu. Miesięczny koszt tej terapii sięgał dotąd blisko 30 000 zł i obciążał rodziny chorych.

Ile nowych terapii przyniósł cały 2026 rok?

Październikowy wykaz jest czwartym i ostatnim w tym roku. Łącznie w 2026 r. refundacją objęto 90 nowych terapii — 46 onkologicznych i 44 nieonkologiczne — z czego 30 dotyczy chorób rzadkich. Z tych liczb wynika coś, czego nie podał ani resort, ani relacje z konferencji: udział chorób rzadkich w wykazie październikowym (8 z 24) i w całym roku (30 z 90) jest dokładnie taki sam i wynosi 33,3 procent. Trzy wcześniejsze wykazy z 2026 r. dały razem 66 nowych terapii, czyli średnio 22 na wykaz — październikowy, z 24 pozycjami, jest więc nieco obszerniejszy od przeciętnej. Onkologia stanowi w nim 54,2 procent nowych terapii wobec 51,1 procent w skali całego roku.

Czego to obwieszczenie nie rozstrzyga?

Wykaz mówi, co jest refundowane — nie mówi, ilu ludzi z tego skorzysta. Ministerstwo Zdrowia nie podało liczby pacjentów dla większości nowych wskazań, a jedyny przywołany publicznie szacunek, około tysiąca chorych na zespół von Hippla-Lindaua, sam resort opatrzył zastrzeżeniem, że nie wynika z rejestru. Nie wiadomo również, których preparatów dotyczyły negocjacje, które przyniosły 400 mln zł: podano liczbę firm, nie nazwy leków. O tym, kto faktycznie dostanie lek, decydują zaś kryteria kwalifikacji zapisane w treści programów lekowych, a nie sam fakt wpisania terapii na wykaz. Dopóki nie pojawią się dane o liczbie leczonych, skala tej zmiany pozostaje nieznana.

Kiedy zapadnie następna decyzja?

Wykazy refundacyjne ogłaszane są kwartalnie i wchodzą w życie 1 stycznia, 1 kwietnia, 1 lipca i 1 października. W minionym roku obwieszczenia podpisywano zwykle na około dwa tygodnie przed wejściem wykazu w życie: 18 grudnia 2025 r. dla listy styczniowej, 17 marca dla kwietniowej, 17 czerwca dla lipcowej i 16 września dla październikowej. Następnym punktem w tej sprawie jest więc wykaz na 1 stycznia 2027 r., a obwieszczenia w jego sprawie należy spodziewać się w połowie grudnia 2026 r. Resort podał też, że wpływy z instrumentów dzielenia ryzyka wyniosły w 2026 r. 2,4 mld zł i mają przekroczyć 3 mld zł — to środki, które wracają do budżetu refundacyjnego i finansują kolejne wpisy na wykaz.

Źródła

Ten artykuł opiera się na czterech niezależnych od siebie źródłach:

1. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 października 2026 r. (źródło pierwotne)
2. Dzięki negocjacjom z firmami farmaceutycznymi 400 mln zł trafi na nowe terapie, Ministerstwo Zdrowia (15.09.2026) (źródło pierwotne)
3. Nowa lista refundacyjna od 1 października 2026, Polityka Zdrowotna (15.09.2026) (źródło niezależne)
4. Październikowa lista refundacyjna obejmie terapie VHL i DMD, Praca Medyka (16.09.2026) (źródło niezależne)