11 maja 2026 r. zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierunkiem prof. Michała Grąta wykonał pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby. Po raz pierwszy w historii transplantologii jeden przeszczepiany narząd zbudowano z dwóch fragmentów wątroby o różnym pochodzeniu genetycznym: własnego fragmentu pacjentki i fragmentu pobranego od zmarłego dawcy. Operowana była 47-letnia kobieta z zaawansowanym nowotworem wątroby.

Na czym polegał ten zabieg?

Chirurdzy usunęli wątrobę pacjentki poza jej ciało, wycięli z niej guz i zachowali zdrową część narządu. Ta część była jednak zbyt mała, żeby samodzielnie i bezpiecznie podjąć funkcję wątroby. Dlatego na zimnym stole operacyjnym połączono ją z odpowiednio przygotowanym fragmentem wątroby od zmarłego dawcy — i tak powstały narząd wszczepiono chorej. Fragment dawcy pełnił rolę pomostu: zapewniał czynność wątroby, dopóki własna tkanka pacjentki się nie odbuduje.

Cały pomysł opiera się na właściwości, którą wątroba ma jako jedyny duży narząd człowieka: zdolności do odbudowy. Po usunięciu części miąższu pozostała tkanka powiększa się, aż odzyska masę potrzebną do pełnienia funkcji. Dlatego przeszczep chimeryczny ma sens akurat w wątrobie i nie da się go przenieść wprost na nerkę czy serce, które się nie regenerują. Fragment dawcy musi wystarczyć tylko na czas tej odbudowy — i właśnie dlatego liczy się to, jak długo jest potrzebny.

Co się stało tydzień później?

Regeneracja własnej części wątroby przebiegła na tyle dobrze, że już 18 maja 2026 r., siedem dni po pierwszym zabiegu, wykonano drugą operację i usunięto przeszczepiony fragment dawcy. W ciele pacjentki pozostała wyłącznie jej własna, odbudowana i prawidłowo pracująca wątroba. Według WUM chora pozostaje w dobrym stanie.

Ta druga data jest w całej sprawie najważniejsza i najczęściej pomijana: sam przeszczep byłby zabiegiem eksperymentalnym, gdyby nie fakt, że siedem dni wystarczyło do wycofania obcej tkanki. To właśnie ten odstęp — a nie samo połączenie dwóch fragmentów — jest miarą tego, czy metoda działa.

Dlaczego usunięcie przeszczepu jest korzyścią, a nie porażką?

Biorca przeszczepionego narządu przyjmuje leki immunosupresyjne, zwykle do końca życia, żeby organizm nie odrzucił obcej tkanki. Leki te osłabiają odporność i zwiększają ryzyko zakażeń oraz — co istotne u pacjenta onkologicznego — nawrotu nowotworu. Jeżeli obca tkanka zostaje usunięta po tygodniu, potrzeba stałej immunosupresji odpada. Chora odzyskuje własny narząd zamiast otrzymywać cudzy.

Kto brał udział w operacji?

Podziału wątroby dawcy i przygotowania fragmentu użytego do przeszczepu chimerycznego dokonali dr Konrad Kobryń i dr Paweł Rykowski. Znieczulenie prowadził dr Dawid Tomasik, a zespół wspierały pielęgniarki operacyjne Ewelina Kamińska i Małgorzata Ponichtera oraz pielęgniarki anestezjologiczne Agata Małek i Joanna Podsiadła.

Czego ten zabieg jeszcze nie rozstrzyga?

To jeden przypadek. Pierwsza udana operacja pokazuje, że metoda jest wykonalna i że pacjentka ją przeżyła w dobrym stanie — nie pokazuje natomiast, u ilu chorych własna tkanka zregeneruje się dostatecznie szybko, ani jak wygląda przeżycie odległe i ryzyko nawrotu nowotworu. Metoda wymaga też dostępności narządu od zmarłego dawcy, więc nie omija podstawowego ograniczenia transplantologii. Odpowiedzi dadzą dopiero kolejne przypadki i obserwacja wieloletnia.

Źródła

Ten artykuł opiera się na dwóch niezależnych od siebie źródłach:

1. Warszawski Uniwersytet Medyczny: Pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby przeprowadzono na WUM (źródło pierwotne)
2. Puls Medycyny: Zespół prof. Grąta wykonał pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby (źródło niezależne)