Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy poinformowała 7 września 2026 r., że w województwie kujawsko-pomorskim powstał rezerwat przyrody „Lubaty” o powierzchni 7,04 ha, a istniejący rezerwat „Gościąż” został powiększony z 227,91 do 248,83 ha, czyli o 20,92 ha. Nowy rezerwat leży w gminie Baruchowo w powiecie włocławskim i otoczono go otuliną o powierzchni 7,20 ha. To 114. rezerwat przyrody w regionie i dwudziesty powołany tu od 2024 roku.

Co obejmuje rezerwat „Lubaty” i jak duży jest?

Rezerwat „Lubaty” obejmuje 7,04 ha w gminie Baruchowo w powiecie włocławskim: fragment jeziora Lubaty wraz z otaczającymi je bagnami i lasami. Celem ochrony jest zachowanie naturalnego krajobrazu tej części jeziora. Wokół granic rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 7,20 ha — a więc strefę buforową nieco większą od samego obszaru chronionego, której zadaniem jest ograniczenie oddziaływań z zewnątrz, takich jak spływ nawozów z pól czy zmiany stosunków wodnych. Otulina nie jest rezerwatem i obowiązują w niej łagodniejsze zasady, ale bez niej mały, płytki zbiornik trudno chronić skutecznie.

O ile urósł rezerwat „Gościąż” i co do niego włączono?

Rezerwat „Gościąż” powiększono z 227,91 do 248,83 ha, czyli o 20,92 ha — 9,2 procent dotychczasowej powierzchni. Do granic włączono naturalny ciek, który tworzy dalej rzekę Rudę, oraz otaczające go ekosystemy leśne: łęgi jesionowo-olszowe i olsy. Sam rezerwat chroni jezioro Gościąż, zbiornik o unikatowym w skali kraju charakterze i składzie osadów dennych — to na nich opierają się badania nad historią klimatu ostatnich tysięcy lat. Dołączenie cieku zasilającego jezioro jest z tego punktu widzenia zmianą rzeczową: dotychczas chroniono zbiornik bez części drogi, którą płynie do niego woda.

Dlaczego pełna ochrona jeziora Lubaty zajęła 39 lat?

Bo jezioro przecina granica dwóch województw i przez cztery dekady chroniona była tylko jego jedna strona. Część leżąca w województwie mazowieckim, w gminie Gostynin, jest rezerwatem od 1987 roku; Nadleśnictwo Gostynin podaje dziś jej powierzchnię jako 34,11 ha, z czego 33,5 ha leży na gruntach nadleśnictwa. Kujawsko-pomorska część musiała czekać na własne zarządzenie do 2026 roku, czyli 39 lat dłużej. Rachunku, którego nie podało żadne ze źródeł, warto się przy tym trzymać: obie części dają razem 41,15 ha, a tegoroczne rozstrzygnięcie dokłada 17,1 procent tej powierzchni. Dopiero teraz całe jezioro jest objęte ochroną rezerwatową — ale na podstawie dwóch osobnych aktów i pod nadzorem dwóch różnych dyrekcji ochrony środowiska.

Ile rezerwatów w regionie powstało w ostatnich trzech latach?

Województwo kujawsko-pomorskie ma dziś 114 rezerwatów przyrody, a 20 z nich powołano od 2024 roku. To znaczy, że 17,5 procent rezerwatów w regionie — mniej więcej co szósty — ma mniej niż trzy lata. Tempo jest więc wyraźnie wyższe niż w poprzednich dekadach, kiedy nowe rezerwaty powstawały pojedynczo. Warto jednak zauważyć, na czym ten przyrost polega: „Lubaty” zajmuje 7,04 ha, a powiększenie „Gościąża” to 20,92 ha, więc oba tegoroczne rozstrzygnięcia razem dokładają regionowi niecałe 28 ha. Liczba rezerwatów rośnie szybciej niż chroniona powierzchnia.

Czego te dwa rozstrzygnięcia nie rozwiązują?

Granica na mapie to jeszcze nie plan działania. Komunikat RDOŚ w Bydgoszczy nie podaje, kiedy dla rezerwatu „Lubaty” zostaną ustanowione zadania ochronne ani plan ochrony, i nie zapowiada wspólnego dokumentu dla obu części jeziora, które podlegają dwóm różnym dyrekcjom. Jak trudny bywa ten etap, widać na przykładzie innej formy ochrony: Najwyższa Izba Kontroli w kontroli obejmującej lata 2019-2024 ustaliła, że do 12 listopada 2024 r. nie ustanowiono dokumentów planistycznych dla 140 obszarów Natura 2000, a koszt dokumentów przygotowanych, lecz niewdrożonych, przekroczył 11,6 mln zł. Powołanie rezerwatu nie zmienia też samo przez się stanu wody w jeziorze ani poziomu wód gruntowych wokół niego — to zależy od tego, co dzieje się w zlewni, a więc głównie poza granicami rezerwatu i jego otuliny. Najbliższym sprawdzianem będzie ogłoszenie zadań ochronnych dla obu obiektów: dopiero one powiedzą, co konkretnie wolno, a czego nie wolno robić na tych 255,87 ha.

Źródła

Ten artykuł opiera się na czterech niezależnych od siebie źródłach:

1. Mamy 114. rezerwat przyrody w regionie! „Lubaty” pod ochroną, a rezerwat „Gościąż” oficjalnie powiększony — Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy (7 września 2026) (źródło pierwotne)
2. 114. rezerwat w regionie: „Lubaty”. „Gościąż” większy o kolejne hektary (Paulina Kołecka, TakajestBydgoszcz.pl, 7 września 2026) (źródło niezależne)
3. Rezerwaty przyrody — rezerwat „Lubaty” w województwie mazowieckim (Nadleśnictwo Gostynin, Lasy Państwowe) (źródło niezależne)
4. Polska wyznacza nowe rezerwaty przyrody. NIK wskazuje wieloletnie zaniedbania (ŚwiatOZE.pl, 27 sierpnia 2026) (źródło niezależne)