Odsetek palących Polaków w wieku od 20 do 75 lat spadł z 31 procent dwie dekady temu do 17 procent dziś, a wśród osób leczonych farmakologicznie na nadciśnienie odsetek tych z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem wzrósł z 28,5 do 56,4 procent. Wyniki badania WOBASZ3 przedstawiono 14 września 2026 r. w Narodowym Instytucie Kardiologii w Warszawie.

WOBASZ3 to trzecia odsłona ogólnopolskiego badania stanu zdrowia dorosłych, prowadzona tą samą metodą co dwie poprzednie. To właśnie ta ciągłość sprawia, że zmianę można zmierzyć, a nie tylko oszacować.

Co dokładnie zmierzono w badaniu WOBASZ3?

Badanie WOBASZ opiera się na bezpośrednim wywiadzie, pomiarze ciśnienia tętniczego i badaniach laboratoryjnych w losowo dobranej próbie mieszkańców Polski. Prace terenowe trzeciej edycji prowadzono w latach 2025–2026 w 107 gminach, a udziału nie odmówiło 58 procent zaproszonych osób. Pierwszą edycję zrealizowano w latach 2003–2005, drugą w latach 2013–2014 — i to z nimi porównywane są dzisiejsze liczby. Badanie finansuje Ministerstwo Zdrowia w ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032, a wykonawcą jest Narodowy Instytut Kardiologii.

O ile spadła liczba palących Polaków?

Odsetek palących w grupie wiekowej od 20 do 75 lat wynosił 31 procent w pierwszej edycji badania, 25 procent w drugiej i 17 procent w trzeciej. W ciągu dwóch dekad zmniejszył się więc o 14 punktów procentowych — jak ujmuje to Ministerstwo Zdrowia, niemal o połowę. Jest to największa pojedyncza zmiana zachowań zdrowotnych, jaką pokazuje całe badanie.

Poprawił się także zbiorczy „Indeks 10 dla zdrowia”, podsumowujący dziesięć elementów stylu życia i profilaktyki. Odsetek osób z dobrym wynikiem wzrósł z 48,2 do 71,1 procent.

Dlaczego kontrola nadciśnienia jest najmocniejszą liczbą w raporcie?

Odsetek palących mówi o zachowaniu ludzi, a kontrola ciśnienia — o skuteczności leczenia. Wśród pacjentów przyjmujących leki na nadciśnienie odsetek tych, którzy osiągają prawidłowe wartości, wzrósł z 28,5 do 56,4 procent, czyli niemal się podwoił. Samo rozpowszechnienie nadciśnienia w grupie 20–75 lat wynosi dziś 32,3 procent wobec 35,5 procent dwie dekady temu i 39,2 procent dekadę temu — po okresie wzrostu nastąpił spadek. Choruje na nie około 11,5 mln dorosłych Polaków, a około 4 mln z nich pozostaje poza leczeniem farmakologicznym.

Ilu Polaków z nadciśnieniem wciąż go nie kontroluje?

Z dwóch liczb podanych przez Ministerstwo Zdrowia osobno — około 11,5 mln chorych i około 4 mln poza leczeniem farmakologicznym — wynika, że leki przyjmuje około 7,5 mln osób. Skoro prawidłowe wartości osiąga 56,4 procent z nich, ciśnienie pod kontrolą ma około 4,2 mln Polaków. Pozostałe około 7,3 mln, czyli blisko 63 procent wszystkich chorych na nadciśnienie, nadal go nie kontroluje. To wyliczenie redakcji Nowej Fali na podstawie danych ministerstwa; w żadnym z komunikatów obie liczby nie zostały ze sobą zestawione.

Czego badanie nie rozwiązało?

Poprawa dotyczy palenia i leczenia, nie masy ciała. Nadwagę ma 39 procent dorosłych Polaków, a otyłość 21 procent — łącznie ponad 18 mln osób. Zespół metaboliczny stwierdzono u 27,6 procent populacji, czyli u około 7,6 mln osób. Hipercholesterolemia praktycznie stoi w miejscu: 58,4 procent w pierwszej edycji wobec 56,3 procent obecnie. Badanie wskazuje też na nierozpoznaną cukrzycę u około 900 tys. osób, przewlekłą chorobę nerek u 2,3 mln i podwyższone stężenie lipoproteiny(a) u 4 mln. Wśród młodych dorosłych w wieku 20–35 lat około 10 procent ma już nadciśnienie, a podobny odsetek zgłasza objawy bezsenności.

Kolejna edycja badania pokaże, czy spadek liczby palących utrzyma się, gdy poprzednie dwie dekady zebrały już najłatwiejszą część tej zmiany. Pełne wyniki WOBASZ3 publikuje Narodowy Instytut Kardiologii.

Źródła

Ten artykuł opiera się na czterech niezależnych od siebie źródłach:

1. Narodowy bilans zdrowia Polaków — mamy wyniki badania WOBASZ3. Co zmieniło się przez 20 lat? (14 września 2026) (źródło pierwotne)
2. WOBASZ3 — aktualności Narodowego Instytutu Kardiologii (16 września 2026) (źródło pierwotne)
3. Iwona Kazimierska, „WOBASZ3: mniej palimy, więcej ważymy, lepiej kontrolujemy nadciśnienie”, mZdrowie.pl (15 września 2026) (źródło niezależne)
4. „Mniej palimy, ale tyjemy. WOBASZ — cykliczny obraz zdrowia Polaków”, Puls Medycyny (14 września 2026) (źródło niezależne)